Literatura » polska literatura

Literatura w okresie drugiej wojny światowej

admin — Sun, 28 Feb 2010 15:07:19 +0000

Literatura polska w okresie II wojny światowej to epoka w historii literatury polskiej przypadająca na lata okupacji hitlerowskiej oraz okupacji sowieckiej, kiedy to zarówno twórczość polskich pisarzy jak i życie artystyczno literackie zostały dramatycznie zagrożone przez bieżące wydarzenia. Wszelka legalna działalność wydawnicza bądź twórcza została zaprzepaszczona a instytucje związane z literaturą, wydawnictwa, stowarzyszenia, szkoły średnie i wyższe zmuszono do zaprzestania swojej działalności. Środowisko pisarzy zostało więc chaotycznie rozproszone a znaczna część znalazła się w obozach koncentracyjnych, łagrach, gettach lub została deportowana w inny rejon kraju, niektórzy wyemigrowali ale wielu wstąpiło w szeregi wojska polskiego poza granicami kraju i tam zostało zamordowanych lub zginęło w walce. Na tamten czas były to zebrania lub wieczory poezji. Odbywały się też spotkania literatów w mieszkaniach w celu dyskutowania i lektury poezji oraz aktualnych publikacji. Miasta, w których takie spotkania odbywały się najczęściej to Warszawa, Kraków i Lwów a pisarze uczestniczyli także w współtworzeniu podziemnej prasy i wydawnictw. Wiadomo dziś, że około 200 z 1500 polskich podziemnych publikacji dotyczyło literatury. Wielu spośród pisarzy i poetów walczyło w polskiej armii na obczyźnie, bądź była związana z podziemnym ruchem oporu wojskowym lub cywilnym w kraju. Bardzo wielu poetów rozpoczęło konspiracyjne wydawanie tomików swoich wierszy, które były drukowane anonimowo lub pod pseudonimami literackimi najczęściej w nakładzie jedynie kilkunastu lub kilkudziesięciu egzemplarzy. Wydawnictwa obejmujące większą ilość autorów jak antologie poezji, podręczniki czy gazety sięgały liczby kilku tysięcy egzemplarzy. Powstawała wówczas poezja okolicznościowa, skierowana do społeczeństwa i dotycząca ówczesnych wydarzeń wtedy to dużego znaczenia nabrała pieśń, esej, nowela, a także satyra jako element psychologicznej samoobrony wobec ówczesnych wydarzeń i stanowią one istotne dzieła, które krążyły w maszynopisach. Ksiązki oraz twórczość powstająca podczas katastroficznych okoliczności wojny i okupacji do dziś jest uważana za świadectwo tamtych lat.

Literatura powojenna

admin — Wed, 24 Feb 2010 15:07:14 +0000

Literatura itp w okresie 1945 – 1950 przeżywała początkowo żywiołowy rozwój, podczas którego powstało wiele wybitnych utworów głownie o tematyce okupacyjno wojennej. Władze w tym okresie wspierały rozwój kultury, licząc na pozyskanie jej do celów propagandy, co uzyskało potwierdzenie gdy podjęto działania mające na celu uzależnienie kultury od ideologii komunistycznej. W listopadzie 1947 roku prezydent Bolesław Bierut podczas III zjazdu Związku Zawodowego Literatów Polskich zapoczątkował rewolucję kulturalną, gdyż uzyskał poparcie ze strony partyjnych w związku, który zaatakował ideologie literatury. Mimo sprzeciwu pisarze opozycyjnych takich jak Stefan Kisielewski, Jerzy Zawieyski do władz ZZLP weszli komuniści. W następnym zjeździe komuniści tacy jak Stefan Żółkiewski i Włodzimierz Sokorski w referatach ogłosili, że „socrealizm” stanowić będzie jedyne kryterium oceny, wówczas na czele Związku stanął komunista Leon Kruczkowski. W poezji krajowej tego okresu wyróżniała się twórczość Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, który jest autorem „Zaczarowanej dorożki” oraz satyrycznej „Zielone Gęsi”. Gałczyński jednak pod koniec tego okresu coraz częściej podejmował tematykę socrealistyczną. Innymi głośnymi twórcami byli Julian Tuwim oraz Adam Ważyk, tworzący również literaturę zgodną z wymaganiami władzy. Inni pisarz propagandy to także Julian Przyboś, Stanisław Jerzy Lec, Arnold Słucki. W tym okresie tworzyli też pisarz Antoni Słonimski i Kazimiera Iłłakowiczówna, którą cechowała niechęć do socrealizmu a najważniejszym debiutantem tego okresu w poezji był Tadeusz Różewicz. W danym okresie w prozie krajowej także widoczne były coraz wyraźniejsze naciski władz. Najgłośniejszym utworem tego okresu był „Popiół i diament” Jerzego Andrzejewskiego, powieść, która wzbudziła kontrowersje zarówno władz jak i u opozycji antykomunistycznej, powstało wtedy wiele utworów o tematyce okupacyjnej, między innymi „Medaliony” Zofii Nałkowskiej oraz opowiadania Tadeusza Borowskiego. Borowski po sukcesie opowiadań oddał swoją twórczość na usługi najbardziej agresywnej propagandy komunistycznej.

Leśmian

admin — Fri, 29 Jan 2010 14:52:18 +0000

Bolesław Leśmian, właściwie Bolesław Lesman urodził się 22 stycznia 1877 roku w Warszawie tamże również zmarł 7 listopada 1937 roku. Leśmian to polski poeta pochodzenia żydowskiego, tworzący w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Ponadto był stryjecznym bratem innego polskiego poety, Jana Brzechwy i siostrzeńcem poety Antoniego Langego. Pisarz jest autorem baśni prozą oraz słynnych erotyków takich jak ,,W malinowym chruśniaku”. Utwory te nawiązują do egzystencjalizmu oraz filozofii Henri Bergsona. Leśmian jest uznany za najbardziej nowatorską, najoryginalniejszą i najbardziej skrajną indywidualność twórczą literatury polskiej dwudziestego wieku, u której pośmiertnie dopatrywano się poetyckiego geniuszu. Za życia określany był jako epigon Młodej Polski. Twórca nowego typu ballady a od jego nazwiska pochodzi termin określający specyficzną grupę neologizmów tak zwane leśmianizmy, których używali inni pisarze. Pisarz urodził się w zasymilowanej rodzinie inteligencji żydowskiej. Ojciec poety Józef Leśmian pochodził z księgarskiej rodziny, a matka Emma z domu Sunderland z rodziny prawniczej. Młodość Leśmian spędził na Ukrainie, w Kijowie, gdzie ukończył prawo na Uniwersytecie Świętego Włodzimierza. Od 1901 roku przebywał w Warszawie skąd udał się w podróż najpierw do Niemiec, a potem do Francji. Pierwszą miłością Leśmiana, była spokrewniona z nim malarka Celina Sunderland ale w Paryżu poznał i wkrótce poślubił inną malarkę, Zofię Chylińską. W późniejszych latach swojego życia emocjonalnie związany był z Dorą Lebenthal, dla której napisał cykl erotyków ksiązki ,,Malinowy chruśniak”. Leśmian znalazł się w kręgu modernizmu i poprzez swojego znajomego, Zenona Przesmyckiego, rozpoczął współpracę z pismem Chimera. Od 1911 roku współtworzył Teatr Artystyczny w Warszawie a w latach 1912 do1914 przebywał we Francji. Po I wojnie światowej przeniósł się do Hrubieszowa, a następnie do Zamościa, gdzie miał notariat. W roku 1933 Leśmian został członkiem Polskiej Akademii Literatury a w 1935 roku przeniósł się wraz z rodziną do Warszawy.

Literatura romantyczna

admin — Sat, 21 Nov 2009 14:51:36 +0000

Literatura itp okresu romantycznego jest skierowana na jednego bohatera, który ukazuje swoje indywidualne odczucia. Właśnie ta jedna jednostka wyraża się w imieniu większej grupy społecznej czasami odpowiada nawet za cały poszkodowany naród. Poeta jest czasami bohaterem utworu kreuje się na przywódcę ogółu coś w stylu geniusza, który doskonale zna potrzeby swojego narodu. Wyraża swoje herezje działa pod wpływem impulsu, bohater romantyczny ma ogromną wyobraźnię, która popędza go w tworzenie heroicznych czynów. Każdy bohater romantyczny przeżywa jedną wielką nieszczęśliwą miłość. Wtedy rozum jest zdominowany przez szalone uczucie, które bardzo często prowadzi do śmierci głównego bohatera. Litera romantyczna i jej twórcy stworzyli nową koncepcję, która zakłada wieszcza i geniusza, którymi byli niewątpliwie Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki. Wiecznie ze sobą rywalizowali, całe życie Słowacki chciał być najlepszy. W literaturze romantycznej poeta był przedstawiany jako pracodawca, prorok, wysłannika od Boga, który niesie za sobą dobrą nowinę, która pomoże podnieść się wybranemu narodowi. Bohaterowie romantyczni tak zwani herosi mieli zagrzewać lud do walki, o swoją niepodległą Polskę. Nie chcieli dać uśpić się nadziei na lepsze jutro, beznadziejnie wierzyli w coś co czasami w ogóle się nie sprawdzało. Werter to przykładowy bohater romantyczny, który bez wzajemności kocha się w Laurze, która jest już zaręczona z innym. Jego życie jest bardzo smutne, jest młody i beznadziejnie zakochany, choć wie, że nigdy z nią nie będzie dalej chce się z nią spotykać i dalej rani swoje zakochane serce. Jego życie w końcu dochodzi do końca popełnia samobójczą śmierć, do samego końca kochając się w jednej kobiecie, która darzy go jedynie sympatią i cały czas traktuje go jak przyjaciela. Filozofią tej literatury jest potęga uczucia, już nie rozum tylko namiętności władają bohaterami. Głównymi zasadami tej epoki są uczucia, przeżycia i uniesienia. Poeci romantyczni całe życie poszukują prawdy o życiu.