Literatura » Literatura

Literatura polska 1950-1956

admin — Sat, 20 Feb 2010 15:07:11 +0000

Państwo Polskie w tym okresie posiadało monopol wydawniczy i dążyło do podporządkowania sobie twórczości jaka była literatura itp a jego polityka szła dwoma torami. Z jednej strony publikowano w dużych nakładach klasykę taką jak pisarze Mickiewicz, Sienkiewicz, Prus, z drugiej strony wycofywano z księgarń, bibliotek i czytelni takich autorów jak Maria Rodziewiczówna, Melchior Wańkowicz czy Zofia Kossak-Szczucka i wielu innych. Masowo wydawano też literaturę radziecką taką jak dzieła Lenina i Stalina. Wielu twórców tego okresu było oszołomionych zasięgiem totalitarnego oddziaływania partii, byli też zafascynowani dynamizmem systemu, zastraszeni, albo też przekupywani przywilejami materialnymi, jakie przyznawano posłusznym, dlatego też polscy twórcy coraz aktywniej włączali się w propagowanie nowych kanonów sztuki. U szczytu sławy znajdował się wtedy Władysław Broniewski oraz Konstanty Ildefons Gałczyński autor licznych socrealistycznych wierszy. W duchu socrealistycznym pisali też czołowi polscy poeci tacy jak Julian Tuwim, Mieczysław Jastrun czy Adam Ważyk, Antoni Słonimski oraz wielu innych. W prozie dominowały wówczas powieści o schematycznej akcji i fabule, sławiące ustrój i piętnujące przeciwników propagandy. W takim duchu pisali Bohdan Czeszko, Witold Zalewski, Jerzy Putrament, Tadeusz Konwicki, Władysław Machejek, Wojciech Żukrowski. Nieco na wyższym poziomie stały utwory Juliana Stryjkowskiego i Igora Newerly’ego, który zasłynął „Pamiątką z celulozy”. Wielu wybitnych pisarzy zaprzestało w tym okresie pracy twórczej, do takich należała Kazimiera Iłłakowiczówna. Po śmierci Stalina w 1953 roku zaczęły pojawiać się pierwsze utwory zwiastujące koniec epoki socrealizmu. Takim utworem był „Poemat dla dorosłych”, którego autorem jest pisarz Adam Ważyka. Jednocześnie na emigracji bujnie rozwijało się życie literackie, w którym ważną rolę odgrywało wydawnictwo paryskiego miesięcznika „Kultura” w którym nowe tomiki wydawali Czesław Miłosz, Kazimierz Wierzyński, Józef Bujnowski, Stanisław Młodożeniec i inni.

Literatura nowożytna

admin — Tue, 16 Feb 2010 15:07:08 +0000

Poznański Czerwiec 56 roku utorował drogę do władzy Władysławowi Gomułce i spowodował złagodzenie cenzury a także przyniósł ożywienie w polskim życiu literackim. Gwałtownie wzrosła ilość przekładów literatury zachodnie a szczególną popularność zdobyła wśród czytelników literatura amerykańska. Wówczas pojawiły się pierwsze wydania utworów polskich pisarzy emigracyjnych takich jak Gombrowicz. W tym okresie powstają nowe pisma literackie takie jak „Współczesność” i „Dialog”. Tamtejsze ożywienie zapanowało w publicystyce kulturalnej i krytyce literackiej, na łamach już istniejącej pism, takich jak „Przegląd Kulturalny”, „Nowa Kultura”, czy „Życie Literackie”. Do głosu doszło związane z Krakowską szkołą krytyki nowe pokolenie krytyków na czele z Andrzejem Kijowskim. W dziedzinie poezji nastąpił wówczas powrót autorów skazywanych w latach stalinowskich na milczenie, takich pisarzy jak Kazimiera Iłłakowiczówna. Własne oblicze odnajdowali też poeci, którzy debiutowali w poprzednim okresie. Byli to tacy pisarze jak Tadeusz Różewicz, Tadeusz Kubiak, Stanisław Grochowiak, Wisława Szymborska i inni. Najważniejszymi debiutantami byli w tamtym okresie Zbigniew Herbert, Miron Białoszewski i Andrzej Bursa. Wśród tych poetów i ich twórczości dominowała ostra refleksja dotycząca cywilizacji i granic człowieczeństwa w świecie współczesnym. Z poetów starszego pokolenia nadal tworzyli tacy pisarze jak Jarosław Iwaszkiewicz, Mieczysław Jastrun i Julian Przyboś. Wybitnym aforystą był ówcześnie Stanisław Jerzy Lec autor „Myśli nieuczesanych” a wybitnymi prozaikami w tym okresie była miedzy innymi Maria Dąbrowska, która po okresie nieobecności literackiej wydała tom opowiadań „Gwiazda zaranna”. Jerzy Szaniawski, autor „Profesora Tutki” oraz wyzwoleni z socrealizmu i konformizmu Kazimierz Brandys , Roman Bratny, Tadeusz Hołuj, Julian Stryjkowski, Jerzy Andrzejewski oraz wielu innych również wznowili swoją twórczość. Warto wymienić też pisarzy określanych jako katolickich, takich jak Antoni Gołubiew, Jerzy Zawieyski czy Jan Józef Szczepański. Znakomitym eseistą i popularyzatorem historii Polski wówczas Paweł Jasienica.

Krytyka literacka

admin — Wed, 10 Feb 2010 15:06:58 +0000

Literatura itp polskiego modernizmu to również od początku towarzysząca działalność krytycznoliteracka, której wczesna faza kształtowania nowej literatury ujawniła, jak to bywa w okresach przełomu, sprzeczne wobec siebie stanowiska. W 1898 roku Artur Górski opublikował swój słynny, kontrowersyjny cykl artykułów pod tytułem Młoda Polska. W 1899 roku Stanisław Przybyszewski opublikował ,,Confiteor” w którym przedstawił modernistyczną wizję rozwoju sztuki, którą była literatura itp. Przybyszewski, który był prozaikiem i dramaturgiem był postacią popularną nie tyle z powodu twórczości, ale w większym stopniu dzięki skandalom obyczajowym, jakie świadomie wywoływał. Uważał on, podobnie jak jego liczni zwolennicy, że sztuka jest celem samym w sobie i należy ja wyzwolić spod jakichkolwiek idei, założeń politycznych i społecznych. Jego wizja stała się wkrótce oficjalnym programem młodego pokolenia ale starsze pokolenie krytyków, takich jak Teodor Jeske-Choiński i Piotr Chmielowski przyjęło Przybyszewskiego i jego twórczość niechętnie, krytycznie odnosząc się do skrajnego indywidualizmu i porzucenia przez pisarz społecznych i patriotycznych obowiązków. Do zwolenników nowych prądów należeli Zenon Miriam-Przesmycki, Tadeusz Miciński, Ostap Ortwin, Stanisław Lack, Ignacy Matuszewski. Niektórzy krytycy, tacy jak Wilhelm Feldman, zajmowali stanowisko dwuznaczne. Z jednej strony popierali oni nowe prądy, równocześnie jednak pisali o politycznych i społecznych obowiązkach sztuki. Najbardziej znaczącym krytykiem literackim tego okresu był Ignacy Matuszewski, autor książki ,,Słowacki i nowa sztuka”, w której uzasadniał postawę ideową modernistów. Ciekawą postacią był również Stanisław Brzozowski, początkowo entuzjasta Przybyszewskiego, następnie po wydarzeniach 1905 roku, przeszedł głęboką przemianę publikując dzieła takie jak ,,Legenda Młodej Polski”, w których sformułował zadania literatury i kultury, których celem było podporządkowanie sztuki tezie moralnej i społecznej, czyli oddziaływanie wychowawcze na społeczeństwo.

Literatura w okresie powstania listopadowego

admin — Tue, 26 Jan 2010 14:52:15 +0000

Powstanie listopadowe było konsekwencją romantycznego buntu przeciwko pokongresowemu porządkowi Europy, nie dziwi też fakt, że to właśnie romantyczni literaci tworzyli najbardziej radykalne skrzydło powstania oraz sama literatura itp. Wśród spiskowców nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku znajdowali się tacy poeci jak Ludwik Nabielak i Seweryn Goszczyński. W szeregach wojska polskiego znajdowała się również większość romantycznych literatów. Wybuch powstania okazał się zwycięstwem koncepcji romantycznych, oznaczał więc koniec wpływu klasyków, którzy albo wycofali się z życia publicznego, albo przyłączyli się do romantyków tak jak Franciszek Morawski. Liryka okresu powstania listopadowego to przede wszystkim pieśni wojskowe i patriotyczne oraz inna literatura itp. Poezja ta opiewała najbardziej pożądane cechy żołnierza oraz wzywała do walki o wolność a także uczyła odwagi i patriotyzmu. Wtedy to narodził się popularny w literaturze, malarstwie i muzyce polskiej dziewiętnastego i dwudziestego wieku znany do dziś stereotyp kolorowego ułana z fantazją zdobywającego armaty i gromiącego przeważające siły nieprzyjaciół. Pod koniec powstania powstawała też poezja pisana w tonie przygnębiającym i smutnym, która opiewała tragiczną dolę żołnierzy oraz smutne losy ojczyzny. Utwory te znane były w okresie walk polsko-rosyjskich, gdyż ukazywały się na łamach wydawanej wówczas prasy. W większych zbiorkach, w formach książki wydawane były jednak dopiero na emigracji, głównie w Paryżu i często pośmiertnie. Wiersze okresu powstania listopadowego tworzyli głównie twórcy anonimowi natomiast z poetów znanych wymienić można takich twórców jak zmarły z ran otrzymanych w boju Rajnold Suchodolski, zmarły w austriackim więzieniu Maurycy Gosławski , Stefan Garczyński, Seweryn Goszczyński, Wincenty Pol, Franciszek Kowalski. Oprócz poezji wojskowo-patriotycznej powstawały też w tym okresie utwory opiewające realizację ideałów wolności i postępu. Tego typu wiersze pisali Juliusz Słowacki, jak również niektórzy poeci wymieni wyżej. Warto wspomnieć tu także o słynnym wierszu Adama Mickiewicza ,,Reduta Ordona”, który napisany już po upadku powstania, uznawany był przez lata za jeden z najbardziej reprezentatywnych utworów wzywających do walki o wolność.

Propagowanie literatury

admin — Thu, 31 Dec 2009 14:51:57 +0000

Polska jest krajem, w którym czytanie książek cieszy się bardzo dużym powodzeniem, w porównaniu z sytuacją jaka panuje na wschodzie, czy też na zachodzie europy. Jest to jednak i tak znikomy procent w porównaniu z latami poprzednimi, kiedy to książki w znacznej mierze czytało więcej osób. W dzisiejszych czasach istnieją różnego rodzaju agencje promocyjne, zajmujące się promowaniem oraz bardzo często wydawnictwem owych książek. Ksiązki wydawane w dzisiejszych czasach stanowią bardzo niewielki procent w stosunku do książek, które wydawane były przed laty, wówczas ksiązki wydawane były regularnie, a ich cena nie była zbyt wysoka, by nie można ich było zakupić. W dzisiejszych czasach wydawnictwo pobiera bardzo wysokie wadium, które uniemożliwia bez wątpienia każdemu z nas zakup książki, która by nas interesowała. Jest to bardzo niekorzystne zjawisko, z którym nijak walczyć, a wiąże się to w głównej mierze z różnego rodzaju problemami przy wydawaniu książek. Dzisiejsze ceny ksiązki wahają się od pięćdziesięciu złotych w wzwyż co bez wątpienia stanowi negatywne odbicie, w której bez wątpienia widać jak nasze społeczeństwo podchodzi do kupowania książek. W dzisiejszych czasach istnieje wiele więcej innych wydatków, które należy ponieść zamiast kupowanie książek, bez których także może się obyć.
Ksiązki w dzisiejszych czasach to w głównej mierze szereg bardzo drogich książek, które nabywają tylko i wyłącznie ludzie zamożni, których stać na zakup owych książek oraz którzy kochają literaturę. Studenci w tej kwestii bardzo często ograniczają się do robienia ksero tego typu książek, gdyż najzwyczajniej w świecie nie stać ich na zakup tego typu książki. Jest to bardzo negatywne zjawisko, które swoje fundamenty ma od stopnia zamożności społeczeństwa, które nie należy do najzamożniejszych. Propagowanie literatury to w dzisiejszych czasach wyzwanie, przed którym stają nie tylko nauczyciele i pedagodzy, ale także w głównej mierze wiele innych osób, prowadząc w ten sposób różnego rodzaju kampanie reklamowe namawiające wielu ludzi do sięgnięcia do książek oraz przeczytania choćby kilku lektur przez całe swoje życie.