Literatura

Literatura itp w okresie 1945 – 1950 przeżywała początkowo żywiołowy rozwój, podczas którego powstało wiele wybitnych utworów głownie o tematyce okupacyjno wojennej. Władze w tym okresie wspierały rozwój kultury, licząc na pozyskanie jej do celów propagandy, co uzyskało potwierdzenie gdy podjęto działania mające na celu uzależnienie kultury od ideologii komunistycznej. W listopadzie 1947 roku prezydent Bolesław Bierut podczas III zjazdu Związku Zawodowego Literatów Polskich zapoczątkował rewolucję kulturalną, gdyż uzyskał poparcie ze strony partyjnych w związku, który zaatakował ideologie literatury. Mimo sprzeciwu pisarze opozycyjnych takich jak Stefan Kisielewski, Jerzy Zawieyski do władz ZZLP weszli komuniści. W następnym zjeździe komuniści tacy jak Stefan Żółkiewski i Włodzimierz Sokorski w referatach ogłosili, że „socrealizm” stanowić będzie jedyne kryterium oceny, wówczas na czele Związku stanął komunista Leon Kruczkowski. W poezji krajowej tego okresu wyróżniała się twórczość Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, który jest autorem „Zaczarowanej dorożki” oraz satyrycznej „Zielone Gęsi”. Gałczyński jednak pod koniec tego okresu coraz częściej podejmował tematykę socrealistyczną. Innymi głośnymi twórcami byli Julian Tuwim oraz Adam Ważyk, tworzący również literaturę zgodną z wymaganiami władzy. Inni pisarz propagandy to także Julian Przyboś, Stanisław Jerzy Lec, Arnold Słucki. W tym okresie tworzyli też pisarz Antoni Słonimski i Kazimiera Iłłakowiczówna, którą cechowała niechęć do socrealizmu a najważniejszym debiutantem tego okresu w poezji był Tadeusz Różewicz. W danym okresie w prozie krajowej także widoczne były coraz wyraźniejsze naciski władz. Najgłośniejszym utworem tego okresu był „Popiół i diament” Jerzego Andrzejewskiego, powieść, która wzbudziła kontrowersje zarówno władz jak i u opozycji antykomunistycznej, powstało wtedy wiele utworów o tematyce okupacyjnej, między innymi „Medaliony” Zofii Nałkowskiej oraz opowiadania Tadeusza Borowskiego. Borowski po sukcesie opowiadań oddał swoją twórczość na usługi najbardziej agresywnej propagandy komunistycznej.