Literatura

Literatura itp polskiego modernizmu to również od początku towarzysząca działalność krytycznoliteracka, której wczesna faza kształtowania nowej literatury ujawniła, jak to bywa w okresach przełomu, sprzeczne wobec siebie stanowiska. W 1898 roku Artur Górski opublikował swój słynny, kontrowersyjny cykl artykułów pod tytułem Młoda Polska. W 1899 roku Stanisław Przybyszewski opublikował ,,Confiteor” w którym przedstawił modernistyczną wizję rozwoju sztuki, którą była literatura itp. Przybyszewski, który był prozaikiem i dramaturgiem był postacią popularną nie tyle z powodu twórczości, ale w większym stopniu dzięki skandalom obyczajowym, jakie świadomie wywoływał. Uważał on, podobnie jak jego liczni zwolennicy, że sztuka jest celem samym w sobie i należy ja wyzwolić spod jakichkolwiek idei, założeń politycznych i społecznych. Jego wizja stała się wkrótce oficjalnym programem młodego pokolenia ale starsze pokolenie krytyków, takich jak Teodor Jeske-Choiński i Piotr Chmielowski przyjęło Przybyszewskiego i jego twórczość niechętnie, krytycznie odnosząc się do skrajnego indywidualizmu i porzucenia przez pisarz społecznych i patriotycznych obowiązków. Do zwolenników nowych prądów należeli Zenon Miriam-Przesmycki, Tadeusz Miciński, Ostap Ortwin, Stanisław Lack, Ignacy Matuszewski. Niektórzy krytycy, tacy jak Wilhelm Feldman, zajmowali stanowisko dwuznaczne. Z jednej strony popierali oni nowe prądy, równocześnie jednak pisali o politycznych i społecznych obowiązkach sztuki. Najbardziej znaczącym krytykiem literackim tego okresu był Ignacy Matuszewski, autor książki ,,Słowacki i nowa sztuka”, w której uzasadniał postawę ideową modernistów. Ciekawą postacią był również Stanisław Brzozowski, początkowo entuzjasta Przybyszewskiego, następnie po wydarzeniach 1905 roku, przeszedł głęboką przemianę publikując dzieła takie jak ,,Legenda Młodej Polski”, w których sformułował zadania literatury i kultury, których celem było podporządkowanie sztuki tezie moralnej i społecznej, czyli oddziaływanie wychowawcze na społeczeństwo.

Powstanie listopadowe było konsekwencją romantycznego buntu przeciwko pokongresowemu porządkowi Europy, nie dziwi też fakt, że to właśnie romantyczni literaci tworzyli najbardziej radykalne skrzydło powstania oraz sama literatura itp. Wśród spiskowców nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku znajdowali się tacy poeci jak Ludwik Nabielak i Seweryn Goszczyński. W szeregach wojska polskiego znajdowała się również większość romantycznych literatów. Wybuch powstania okazał się zwycięstwem koncepcji romantycznych, oznaczał więc koniec wpływu klasyków, którzy albo wycofali się z życia publicznego, albo przyłączyli się do romantyków tak jak Franciszek Morawski. Liryka okresu powstania listopadowego to przede wszystkim pieśni wojskowe i patriotyczne oraz inna literatura itp. Poezja ta opiewała najbardziej pożądane cechy żołnierza oraz wzywała do walki o wolność a także uczyła odwagi i patriotyzmu. Wtedy to narodził się popularny w literaturze, malarstwie i muzyce polskiej dziewiętnastego i dwudziestego wieku znany do dziś stereotyp kolorowego ułana z fantazją zdobywającego armaty i gromiącego przeważające siły nieprzyjaciół. Pod koniec powstania powstawała też poezja pisana w tonie przygnębiającym i smutnym, która opiewała tragiczną dolę żołnierzy oraz smutne losy ojczyzny. Utwory te znane były w okresie walk polsko-rosyjskich, gdyż ukazywały się na łamach wydawanej wówczas prasy. W większych zbiorkach, w formach książki wydawane były jednak dopiero na emigracji, głównie w Paryżu i często pośmiertnie. Wiersze okresu powstania listopadowego tworzyli głównie twórcy anonimowi natomiast z poetów znanych wymienić można takich twórców jak zmarły z ran otrzymanych w boju Rajnold Suchodolski, zmarły w austriackim więzieniu Maurycy Gosławski , Stefan Garczyński, Seweryn Goszczyński, Wincenty Pol, Franciszek Kowalski. Oprócz poezji wojskowo-patriotycznej powstawały też w tym okresie utwory opiewające realizację ideałów wolności i postępu. Tego typu wiersze pisali Juliusz Słowacki, jak również niektórzy poeci wymieni wyżej. Warto wspomnieć tu także o słynnym wierszu Adama Mickiewicza ,,Reduta Ordona”, który napisany już po upadku powstania, uznawany był przez lata za jeden z najbardziej reprezentatywnych utworów wzywających do walki o wolność.

W dzisiejszych czasach w bardzo znaczącym stopniu docenia się różnego rodzaju literaturę z okresu romantyzmu. Literatura itp z okresu romantycznego jest nacechowana w głównej mierze na indywidualne, personalne przeżycia określonych osób stanowiących jednostki. Wybrana jednostka wyraża się w imieniu większej grupy społecznej czasami odpowiada nawet za cały poszkodowany naród. Jednostka, która jest odzwierciedleniem narodu cierpi za niego, oddaje za niego życie, co bez wątpienia jest nacechowane heroizmem oraz poświęceniem. Utwory pochodzące z epoki romantyzmu odznaczają się w głównej mierze przede wszystkim faktem, iż to poeta bardzo często wciela się w rolę bohatera utworu, który kreuje się na przywódcę, herosa, czy też osobę cierpiącą w imieniu na rodu. Poświęca się w imieniu całej ojczyzny.. Literatura romantyzmu odznacza się niewątpliwym i bezprecedensowym poświęceniem, w której odznacza się bardzo często cierpieniem oraz bólem za tragedię, którą on przeżywa w imieniu całego narodu. Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki są bez wątpienia przykładami poetów, którzy w sposób bardzo znaczący odcisnęli piętno na literaturze romantyzmu. Bohaterowie romantyczni tak zwani herosi mieli zagrzewać lud do walki, o swoją niepodległą Polskę. Nie chcieli dać uśpić się nadziei na lepsze jutro, beznadziejnie wierzyli w coś co czasami w ogóle się nie sprawdzało. Literatura itp romantyzmu to przede wszystkim poeta, który był przedstawiany jako pracodawca, prorok, wysłannik Boga, który niesie za sobą dobrą nowinę, która pomoże podnieść się wybranemu narodowi. Werter to przykładowy bohater romantyczny, który bez wzajemności kocha się w Laurze, która jest już zaręczona z innym. Jego życie jest bardzo smutne, jest młody i beznadziejnie zakochany, choć wie, że nigdy z nią nie będzie dalej chce się z nią spotykać i dalej rani swoje zakochane serce. Jego życie w końcu dochodzi do końca popełnia samobójczą śmierć, do samego końca kochając się w jednej kobiecie, która darzy go jedynie sympatią i cały czas traktuje go jak przyjaciela.

Literatura itp okresu romantycznego jest skierowana na jednego bohatera, który ukazuje swoje indywidualne odczucia. Właśnie ta jedna jednostka wyraża się w imieniu większej grupy społecznej czasami odpowiada nawet za cały poszkodowany naród. Poeta jest czasami bohaterem utworu kreuje się na przywódcę ogółu coś w stylu geniusza, który doskonale zna potrzeby swojego narodu. Wyraża swoje herezje działa pod wpływem impulsu, bohater romantyczny ma ogromną wyobraźnię, która popędza go w tworzenie heroicznych czynów. Każdy bohater romantyczny przeżywa jedną wielką nieszczęśliwą miłość. Wtedy rozum jest zdominowany przez szalone uczucie, które bardzo często prowadzi do śmierci głównego bohatera. Litera romantyczna i jej twórcy stworzyli nową koncepcję, która zakłada wieszcza i geniusza, którymi byli niewątpliwie Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki. Wiecznie ze sobą rywalizowali, całe życie Słowacki chciał być najlepszy. W literaturze romantycznej poeta był przedstawiany jako pracodawca, prorok, wysłannika od Boga, który niesie za sobą dobrą nowinę, która pomoże podnieść się wybranemu narodowi. Bohaterowie romantyczni tak zwani herosi mieli zagrzewać lud do walki, o swoją niepodległą Polskę. Nie chcieli dać uśpić się nadziei na lepsze jutro, beznadziejnie wierzyli w coś co czasami w ogóle się nie sprawdzało. Werter to przykładowy bohater romantyczny, który bez wzajemności kocha się w Laurze, która jest już zaręczona z innym. Jego życie jest bardzo smutne, jest młody i beznadziejnie zakochany, choć wie, że nigdy z nią nie będzie dalej chce się z nią spotykać i dalej rani swoje zakochane serce. Jego życie w końcu dochodzi do końca popełnia samobójczą śmierć, do samego końca kochając się w jednej kobiecie, która darzy go jedynie sympatią i cały czas traktuje go jak przyjaciela. Filozofią tej literatury jest potęga uczucia, już nie rozum tylko namiętności władają bohaterami. Głównymi zasadami tej epoki są uczucia, przeżycia i uniesienia. Poeci romantyczni całe życie poszukują prawdy o życiu.